Poino·July 1, 2026· Originally published September 22, 1883He Luku Weliweli — Kanahikukumamalima Ola Uhane i MakeA Terrible Destruction — Seventy-Five Souls DeadKa Nupepa Kuokoa6 min readTap any paragraph to peek at the English.Ma ke ku ana mai o ka moku kuna Irwin mai Kapalakiko mai, ua loheia mai ma ona la ka lono weliweli malalo iho no ka poino a luku weliweli o na kanaka ma ka mokupuni o Iava.Ua koho waleia aku no ka huina kanahiku kumamalima oia ka huina o ka poe i make, aka, ua olelo hou ia, he mea maopopo ole ke koho pololei ana i ka huina nui loa o ka poe i make.Mamuli o na lono i hoikeia mai Ladana mai ke kulanakauhale o Batavia o ua mokupuni la, ua oleloia, o ka a ana o ka luapele ua oi loa aku o ka ikaika mamua o ka mea i manao ia.O ka hapanui o ka aoao akau o ua mokupuni la, ua paa pono i kekahi ulu laau nui, a a mamuli o na ula ahi wela a me na pohaku enaena i kiolaia mai loko ae o ka luapele a haule iwaena o keia ulu laau, na ia mea i hoolilo i ua ulu laau la i hookahi umu nui o ke ahi.E hina ana na kumu laau nunui ilalo me he mala huika la imua o kekahi makani ikaika.Elike me ka mau a me ka ikaika o ka pii ana o na ula ahi lalapa iluna o ka lewa a me ka ikaika pu o ka hoohakui ana a ka olai, pela ka ikaika o ke kupikipikio ana o na ale o ka moana e hoopuni ana i ua wahi mokupuni nei.Weliweli a ka launa ole mai na hiohiona e hoopuni ana i ua wahi mokupuni nei.Weliweli a kupilikii ke kulana o na kanaka.O keia iho la na hiki mua o ka poino i hoohalua iho maluna o ua wahi mokupuni la.Ke mau nei no ka pii ana a na ula ahi wela me ka hoonaueue ana a ka olai i ka aina holookoa, alaila, hoomaka ke kai i kana hana.Ekolu ale nunui o ka pii ana a i ka aina maloo kahi e kuku ana na hale lehulehu o na kanaka lawaia a pulumi pau ia aku la iloko o ke kai; o ka aina holookoa a puni me na nanaina uliuli o na mahinaai kope, raiki, iniko, paka, a me na mala ko nunui, ua lilo he hookiona kai, lepo, pohaku, a me na pohaku pele—he mahinaai o ka poino a me ka inea.Aole he mahinaai hookahi i pakele.Mamua pono o ke alo o ke kulanakauhale o ua mokupuni la, oia o Batavia, he auna hale pupupu lehulehu ke kuku ana no na Pake, a ma keia mau pupupu hale kahi i hookahua iho ai na Pake he iwakaluakumamalima tausani.O na hale a me na Pake a me ko lakou mau pono a pau, ua unuia aku a pau iloko o ke kai—pau i ka make a poino, a mai loko ae o keia huina i hoikeia maluna, ua pau loa lakou i ka make a koe a elima tausani wale no.Mai loko ae o kanakolukumamalima haneri haole Europa a me Amerika ma ke kulanakauhale ponoi, he ewalu haneri o lakou i make.O ke taona o Anfer ko lakou wahi hookiona a ma keia wahi kahi i puulu nui ai na haole Europa a me Amerika, ua uhi pu mua ia wahi e na pohaku a me na lepo, alaila, miki mai la ke kai pahola ae la ma o a maanei a lilo iho la ua kahua hale la i loko kai.Ma kekahi mau taona e ae ua like no a like na haawina poino i paholaia.O na hale ipukukui i kukuluia ma ka lae o Sunda ua nalowale malalo o ka moana a me ka puu kahi i kukuluia ai ua mau hale ipukukui la.I keia wa kahi i ku ai ka puu a me ka hale ipukukui, he moana wai wale no i keia wa.O keia na lono maluna ae i ikeia a i pahola mua ia na lono ma ka la 29 o Augate, a o keia malalo iho na lono i ikeia ma ka la 31 o ia mahina no.Ma keia la ua ano akakuu loa na hookalakupua ana a ke olai a me ka luai pele, a manao iho la na kanaka i ko lakou palekana.Aka, ua hewa ko lakou manao koho, no ka mea, ua pii hou ae la na ula ahi lalapa mailoko ae o na luapele me ka halulu nui i loheia ma ka mokupuni o Sumatena, a pahola aku la ma na aoao a pau o ka aina na lalapa ahi i pakui pu ia me ka makani puahiohio a na ia mea i wiliwili ae i na kanaka, na kaupaku hale, na lio a me na mea a pau iluna o ka lewa.Weliweli maoli keia lono i hiki mai i o kakou nei.Pau · EndMore from Haumana NewsKukakuka · Discussion0